sobota, 27 maj 2017 12:18

Leksykon symboli ezoterycznych- A

Napisane przez Roman Jarosinski
Oceń ten artykuł
(1 głos)

 

 
Abracadabra, Abrakadabra — znane już z pism późnogr. zaklęcie, przypuszczalnie związane z określeniem /• Abraxas. Umieszczano je jako napis na amuletach, przede wszystkim w schemacie znikania ( y Q), żeby spowodować ,,zniknięcie" chorób. 

 




Abraham — patriarcha biblijny, często pojmowany jako postać symbolizująca nowy rodzaj ludzki;reprezentuje on wybranego przez Boga człowieka, który pobłogosławiony został spełnieniem obietnic (bogactwo, potomstwo); uchodzi poza tym za prawzór bezwarunkowej, posłusznej wiary i pozbawionej wątpliwości gotowości do ofiary.,,Ofiarowanie" przezeń swego syna Izaaka niejednokrotnie interpretowano jako symboliczną zapowiedź Męki Chrystusa. Przedstawienia /ona Abrahama stanowią symbol bezpieczeństwa wiernych w Bogu: Abraham, który w Nowym Testamencie uchodzi za uprzywilejowanego w Raju, trzyma na swym łonie w chuście grupę wybranych; niekiedy również spotyka się wyobrażenie Łazarza na łonie Abrahama (w odniesieniu do przypowieści o biednym Łazarzu). 







Adam i Ewa — wg biblijnej opowieści o Stworzeniu ucieleśniają pierwszą, tj. typową parę ludz-ką. Najpopularniejsze przedstawienie: kuszenie przez -"węża w Raju, często ukazywane wraz z pierwszym pojawieniem się wstydu i wygnaniem z Raju. Adama i Ewę znajdujemy także po obu stronach krzyża Chrystusa, jako reprezentujących wszystkich ludzi, którzy postępując za Chrystusem znajdą zbawienie. Nierzadko obok Adama i Ewy spotykamy symboliczne wizerunki: baranek u stóp Ewy wskazuje na Chrystusa jako jednego z jej potomków; owce, kłosy i narzędzia wskazują na pracę, którą trzeba wykonywać poza Rajem. 

Agat — od czasów staroż. wysoko ceniony drogi kamień; uchodził za środek leczniczy i afrodyzjak, jak też za kamień chroniący m.in. przed niepogodą, ukąszeniem węży i złym spojrzeniem. 


Agawa, aloes — wspomniany w Biblii aloes to wysokie drzewo, z którego uzyskiwano bardzo wartościowy, gorzki i pachnący olej; często stosowano go razem z myrrą. Aloes i jego olej uchodziły za symbol pokuty i wstrzemięźliwości. Pozostaje on również w symbolicznym związku ze śmiercią Chrystusa, ponieważ wspomina się go w scenie złożenia Chrystusa do grobu. Nader długowieczna agawa [również, stuletni aloes) wypuszcza tylko raz wysoką łodygę z licznymi kwiatami, a potem obumiera; w średniowieczu uchodziła za symbol dziewiczego macierzyństwa Marii. 


Aigis — tarcza Zeusa, tarcza wykuta przez Hefajstosa, w środku przedstawienie głowy Gorgony ( Gorgoneion). Na podstawie złych interpretacji etymologicznych w posthomeryckich opo-wiadaniach uważano, że była ona obciągnięta skórą -"kozy Amaltei; Zeus pożyczał ją m.in. Atenie. Eg/da była symbolem opieki bogów, toteż jeszcze dzisiaj posługujemy się zwrotem „pod egidą". Interpretacja egidy jako symbolu burzy i chmur burzowych jest sporna. 
Akacja — drzewo często utożsamiane z robinią lub mimozą. Drewno prawdziwej akacji jest bardzo trwałe, toteż uchodziło za symbol niezmienności. Akacja jest zwłaszcza u wolnomularzy symbolem czystości, nieśmiertelności i wtajemniczenia. 


Akant—roślina cieplejszych krajów przypominającą oset. Ząbkowane, głęboko wycięte liście dwóch rodzajów akantu występujących na obszarze śródziemnomorskim stały się wzorem liściastego ornamentu w szczególności na kapitelach korynckich; stosowano je również jak ornament wypełniający powierzchnię. 

Alchemia — zapoczątkowana zapewne głównie w Egipcie i rozwinięta w średniowieczu i we wczesnych czasach nowoż. teoretyczna i eksperymentalna nauka o substancjach chemicznych. Alchemia była szczytowym punktem myślenia symbolicznego i przenikania; poza tym pozostawała w ścisłym związku z astrologią i medycyną. Praktyki alchemiczne zmierzały przede wszystkim do uszlachetnienia substancji i do mistycznego zjednoczenia mikro-i makrokosmosu oraz—co się z tym wiązało — do oczyszczenia duszy. 


Alkohol, woda ognista — symbolizuje zjednoczenie przeciwstawnych żywiołów ognia i wody, będąc tym samym również symbolem siły życia. 


Alfa — pierwsza litera gr. alfabetu i pierwsza litera słowa arenę = początek; zarówno w Biblii, jak i w sztuce i literaturze chrzęść., symbolizuje prapoczątek. y Alfa i Omega. 
Alfa i Omega, A i n — początkowe i końcowe litery gr. alfabetu, które ,,zawierają" wszystkie inne litery, tym samym symbol pełni, całości, Boga i w szczególności Chrystusa, jako Pierwszego i Ostatniego (częsty motyw towarzyszący monogramowi Chrystusa). Teilhard de Chardin wykorzystał obie litery do zilustrowania swojej teorii ewolucji. 

AIrauna — nazwa korzenia mandragory względnie mandragory, rośliny z rodzaju psiankowatych, która zgodnie z wierzeniami ludowymi wyrastała pod szubienicami ze spermy wisielców (dlatego też ten korzeń często nazywano ,, człowieczkiem spod szubienicy"). Kłącze airauny ma kształt przypominający buraka, o wielu rozgałęzieniach, często też przypomina postać ludzką. AIrauna od dawna znajdowała wielorakie zastosowanie jako środek leczniczy i magiczny, jak również jako afrodyzjak. Toteż np. w Egipcie i u Hebrajczyków uchodziła w różnych czasach za magicznie skuteczny symbol miłości i płodności. W śrdw. wierzeniach ludowych przypisywano airaunie zdolność przynoszenia szczęścia, płodności i bogactwa; 



Amen — w żyd. nabożeństwie synagogalnym, w Nowym Testamencie, we wszystkich liturgiach chrzęść, oraz w islamie liturgiczna formuła uznania i potwierdzenia. W Apokalipsie Chrystusa nazywa się symbolicznie „Amen".

Ametyst — w starożytności uchodził za środek przeciwko truciźnie i pijaństwu (amehysios = nie pijany). W chrzęść, symbolice oznaczał pokorę, ponieważ ma barwę skromnego fiołka, jak również był symboliczną aluzją do Męki Chrystusa . Ametyst uchodził poza tym za jeden z kamieni węgielnych niebiańskiej Jeruzalem ( Jeruzalem niebiańska). 


Amulet — mały przedmiot najczęściej noszony przy sobie, który w ramach magicznego obrazu świata służy ludziom jako magiczna moc chroniąca (przeciwko duchom, złemu spojrzeniu, nieszczęściu, chorobie) i przynosi szczęście. Często osobliwość lub formę przedmiotu uważano za symboliczny wyraz presji wywieranej na szczególnych mocach losu. Do przeważających typów amuletu należą: róg, gady, pająki, liście koniczyny , obsceniczne figi, kamienie szlachetne i półszlachetne, imiona lub litery, rzucające się w oczy formy natury ( airauna), ale także obrazki świętych itd. Noszenie ozdób wiąże się przypuszczalnie ze zwyczajem noszenia amuletów. Amulety były znane już w czasach prehist., w szczególności rozpowszechnione na Starożytnym Wschodzie i w Chinach; w Egipcie mumie chroniono przed ,,śmiercią" za pomocą amuletów. Zwyczaj posiadania amuletów praktykowany jest częściowo do dzisiaj. . 

Ankh — egip. krzyż lemniskatyczny, symbolizuje zapłodnienie ziemi przez słońce, jak również życie. Występuje w sztuce egip., przede wszystkim w rękach bogów i królów. W przedstawieniach rytuałów pogrzebowych często trzymany jest za górną część, pętlę (symbolizując klucz, który otwiera królestwo zmarłych?). Chrześcijanie egip. (koptowie) przejęli ten znak jako symbol życiodajnej siły krzyża Chrystusowego. 



Apokalipsa — ostatnia kanoniczna i jedyna profetyczna księga Nowego Testamentu, napisana przez św. Jana na Patmos; zawiera 7 listów do gmin chrzęść, w Azji Mniejszej oraz trudno zrozumiałe wizje bezpośrednio oczekiwanego końca świata i nadchodzących okropności, panowanie Antychrysta i jego pokonanie. 


Arbor philosophica, Arbor Dianae, drzewo filozofów, srebrne drzewo — zjawisko krystalizacyjne powstałe w wyniku zmieszania roztworu azotanu srebra z rtęcią przypominające kształtem drzewo i gałęzie; dla alchemików było symbolem i dowodem ,,rosnącej na wzór roślin natury" metali, Pojęcie to opisuje poza tym najczęściej dwanaście ..alchemicznych operacji" (calcinatio, solutio, ele-mentorum separatio, coniunctio, putrefactio, coa-gulatio, cibatio. sublimatio, fermentatio, exaltatio. augmentatio, preiectio), których wzajemne związki często przedstawiano obrazowo w formie rozgałęzionego drzewa. 


Archetypy (gr.) — pratypy, zgodnie z filozofią późnego antyku praobrazy, czyli idee. istniejące w świecie duchowym. C.G. Jung zastosował to pojęcie dla określenia powszechnych i ogólnoludzkich symbolicznych postaci i obrazów, które można spotkać zarówno w marzeniach sennych, jak i mitach, baśniach itd. (nieświadomość zbiorowa) i które umożliwiają ludziom w obrazowy sposób wgląd w ciągle powracające struktury podstawowe rozwoju indywidualnego. 





Arnika — kupalnik górski, roślina koszyczkowa o żółtych, aromatycznych kwiatach, była zielem leczniczym już u Germanów. Pierwotnie poświęcona germ. Bogini-Matce Frij, później Marii, uchodziła także za roślinę chroniącą przed piorunem, czarownicami i czarami. Aron — roślina z rodziny obrazkowatych o kwiatostanie w kształcie kolby i białawej, przypominającej lilię przysadce; w średniowieczu atrybut Marii. Ponieważ roślina ta przywodzi na myśl okrywającą się zielenią laskę Aarona, jak ona, pozostaje w związku z symboliką zmartwychwstania. Asfodel—zlotowtos, w obszarze śródziemnomorskim typowa roślina o białym kwiatostanie i mięsistych, zawierających cukier korzeniach. U Greków i Rzymian roślina umarłych (dlatego poświęcona Hadesowi i Persefonie); jej korzenie uchodziły za pokarm zmarłych, niekiedy sądzono (Homer), że błądzą oni po łąkach ąsfodelowych. Poza tym asfodel uchodził za środek obrony przed złymi duchami. W średniowieczu wiązano asfodel z planetą Saturn. 
Aspis — y Wąż lub Smok (niekiedy także zwierzę czworonożne), w rzeźbie archit. i w śrdw. malarstwie książkowym często przedstawiany razem z bazyliszkiem, Alwerni ^smokiem; niejednokrotnie pojawia się z jednym uchem przy ziemi, zaś z drugim zatkanym ogonem. Symbol zła i zatwardziałości. 


Athanor — piec alchemiczny, w którym dokonują się fizyczne, mistyczne i moralne przemiany; niejednokrotnie porównywano go z ^macicą lub też kosmicznym jajem. 


Atlantyda — wg Platona legendarne państwo na Oceanie Atlantyckim, pochłonięte przez morze. W sensie przenośnym symbol utraconego Raju i złotego wieku. 



Aureola — przede wszystkim w sztuce chrzęść. jasny blask lub krąg świetlistych promieni otaczający całą postać i symbolizujący boskie światło; w przeciwieństwie do glorii w sztuce chrzęść. zarezerwowana przede wszystkim dla Chrystusa i Marii. 

Avaritia (skąpstwo) — żeńska personifikacja jednego z 7 grzechów głównych, przedstawiana m.in. jako jadąca na ropusze, borsuku lub wilku.

Czytany 386 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 05 czerwiec 2017 17:32

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Polecamy:

Wróżka
Lilith

Rytualista
Canis

 

Czat
Ezoteryka 

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.