sobota, 03 czerwiec 2017 18:19

Oceania - Wprowadzenie

Napisane przez
Oceń ten artykuł
(1 głos)

Nasze wyobrażenia o świecie rzadko zapuszczają się w te rejony. Tysiące małych wysepek, ledwie widocznych na mapie rozsiane jest na Pacyfiku. Pierwsi Europejczycy, gdy do nich dotarli stwierdzili, iż jest to raj na ziemi. Pozostałości boskiego ogrodu, które uchowały się ukryte przed wzrokiem cywilizowanego człowieka.
Wyspy te, znane nam jako Oceania, zamieszkiwane są od ponad 50000lat. Pierwsi kolonizatorzy przybyli z Azji, w czasach, gdy możliwe było jeszcze lądowe połączenie z Australią, Tasmanią i Nową Gwineą.

 



Trzy kultury
12000 lat temu Sahuland, czyli gigantyczny kontynent zniknął z mapy świata. Podniesienie się wód oceanu odseparowało pierwotne wyspy, na których po kolejnych tysiącach lat ukształtowały się prakultury polinezyjska, mikronezyjska i melanezyjska.
Wszystkie trzy łączą podobieństwa na tle językowym, religijnym, rasowym i społecznym, z tego też powodu, mimo wielu różnic, omawia się je ogólnie jako kulturę Oceanii.

Melanezja, z greki „czarne wyspy” składa się z kilku wysp. Najbardziej znane spośród nich to: Nowa Gwinea, Archipelag Bismarcka, Nowa Kaledonia, Wyspy Salomona, wyspy Santa Cruz, Vanuatu i Fidżi.
Spośród trzech jest ona najbardziej zróżnicowana pod względem kulturowym i językowym (na Nowej Gwinei np. używa się około 1000 języków). Liczne plemiona, które zamieszkują jej tereny mają osobne mity, obrzędy, sztukę czy stroje. Mimo tego jednym ze wspólnych elementów jest chociażby rozwinięty kult przodków oraz animistyczna wiara w duchy. To dzięki nim, duchom, kobieta zachodzi w ciążę, to one mylą ślady myśliwym i osłabiają silnego mężczyznę.
Duchy zazwyczaj są tu bezosobowe, nie posiadają mitycznych imion. Są raczej powiązane z imieniem i pamięcią po zmarłych przydkach.

Mikronezja składa się z mniejszych niż Melanezja wysp (stąd nazwa, od greckiego mikros – mały) pochodzenia koralowego. Wyspy Marshalla, Mariany, Karoliny, Kiribati itp.
Pod względem etnicznym, kulturowym czy religijnym mieszkańcy Mikronezjii są stosunkowo jednolici. Słyną z budowy wyjątkowo trwałych łodzi, którymi mogą poruszać się po terytorium niemal całej Oceanii.
Dzięki temu mógł się u nich rozwinąć handel, co zaowocowało otwartością mikronezyjczyków na kontakty z obcymi kulturami.
Ich wierzenia są mieszanką wpływów melanezyjskich, polinezyjskich a nawet chrześcijańskich, choć koncentrują się na bardzo rozbudowanym kulcie przodków.
Mikronezyjczycy uznają pomniejsze duchy przodków oraz obecność bóstw, które wpływają bezpośrednio na ich życie.

Polinezja, której nazwa również wywodzi się z greki (wiele wysp, polys – wiele) jest największym obszarem kulturowym Pacyfiku. W jej skład wchodzą m.in. Hawaje, Nowa Zelandia, Wyspa Wielkanocna, Tahiti, Wyspy Cooka, oraz wiele innych, w tym liczne wyspy bezludne.
Mimo wielkiego obszaru Polinezja jest najuboższa pod względem technicznym i artystycznym pośród kultur Oceanii.
Wyróżnia ją także spójność kulturowa i językowa. Przeciwwagą dla braków w rozwoju technologicznym i artystycznym jest wysoki poziom organizacji społecznej i religijnej. Na przestrzeni wieków powstawały tam liczne, samodzielne państwa rządzone przez królów. Do dziś władza królewska utrzymuje się na wyspie Tongo.
Mitologia Polinezji jest mało zróżnicowana, jednym z głównych bohaterów legend jest półbóg Maui, który za pomocą sprytu, siły fizycznej dokonuje wielu heroicznych czynów: zmusił słońce do wolniejszej wędrówki po niebie, by ludzie mogli się dłużej cieszyć jego obecnością, podarował ludziom ogień, wyłowił z dna oceanu wiele wysp.
W przeciwieństwie do Melanezji i Mikronezji mamy tu do czynienia z rozbudowaną tradycją mitów kreacyjnych oraz pieśni genealogicznych.
To właśnie tutaj bogata struktura społeczna doprowadziła do powstania klasy kapłanów, będących pośrednikami między ludźmi a bogami, doradcami królów i nauczycielami. Również tylko Polinezja może poszczycić się powstaniem świątyń.

 


Powstanie świata
Mimo zróżnicowania pod względem wierzeń, w kwestii powstania świata mieszkańcy Oceanii są w wielu miejscach zgodni. Wspólną cechą wszelkich mitów o tym opowiadających jest to, iż na początku nie było nic, a świat stworzyło jedno bóstwo.
Na Nowej Gwinei wierzono, iż świat swoje początku zawdzięcza kobiecie zwanej Namora. Pewnego razu połknęła ona rybę, przez co zaszła w ciążę. Urodziła syna, za którego następnie wyszła, a ich potomstwo żyje do dziś.

Natomiast na Fidżi świat zawdzięcza swoje powstanie wężowi i jastrzębicy. Jastrzębica założyła gniazdo i złożyła w nim jaja. Wąż, będący zawsze samotnikiem postanowił jej dopomóc i ogrzał jaja własnym ciałem. Wykluło się z nich dwoje ludzi, chłopiec i dziewczynka. Wąż pomógł im się wyżywić i nauczył rozpalania ognia oraz przyrządzania posiłków. Potomkowie tej pierwszej pary zaludnili całą ziemię.

Polinezyjczycy wierzyli w Io, stwórcę, który istniał od zawsze. Na początku jednak żył w ciemnościach, których nigdy nie rozjaśniało światło. Io unosił się nad wodami. Po jakimś czasie przemówił i powołał do życia światło, tworząc dzień. Gdy jasność mu się znudziła, znów wezwał ciemność i uczynił noc.
Następnie uniósł niebo i oddzielił je od ziemi. Stworzył słońce i gwiazdy.

Ciekawą koncepcję posiadali również mieszkańcy wyspy Mangai. Wierzyli oni bowiem, iż wszechświat jest jak pusty orzech kokosowy z ogonkiem u dołu i otworem u góry. Natomiast dzieło stworzenia było przejawem chuci czarownicy mieszkającej w jego ogonku.

Jednak najpowszechniejszy mit zakładał istnienie pierwszej pary małżeńskiej: Rangi (niebo) i Papa (ziemia). Byli oni nierozłączni, a ich potężny uścisk rozdzielił dopiero bóg lasów Tane, poprzez korzenie drzew, jakie między nimi zasadził.

Kraina zmarłych
Koncepcja mieszkańców Oceanii na temat życia po śmierci jest dość ponura. Uważają oni, iż zmarli trafiają pod ziemię, gdzie nie jest tak przyjemnie, jak na jej powierzchni. Z tego powodu próbują za każdą cenę się wydostać i wrócić do krainy żywych.
Dusze zmarłych krążyły wokół ludzi nie chcąc iść tam, gdzie ich miejsce. Powszechny strach zrodził liczne zwyczaje i obrzędy pogrzebowe. Przykładowo pierwszej nocy należało czuwać nad zmarłym i doglądać go, by nie wstał i nie zadusił domowników!
Nieboszczykom zalepiano mułem oczy, uszy i nos, by nie widział, nie słyszał i nie czuł żywych. Następnie trumnę wynoszono z domu i okrążano go trzykrotnie, by zmarły stracił orientację i nie mógł powrócić.

Mana
Czym jest mana wie chyba każdy gracz RPG. Jest to siła życiowa, energia potrzebna do wykonywania różnego rodzaju zadań, sprawowania władzy. W Oceanii społeczeństwo było podzielone pod względem posiadania tejże siły życiowej. I tak wodzowie, kapłani mieli jej najwięcej, dzięki czemu byli zdolni do rządzenia innymi i dawania mądrych rad. Dużo mana posiadali także budowniczowie łodzi, którzy swoją siłę duchową przelewali na łodzie. Dzięki temu były trwałe i nie poddawały się oceanowi.
Mana można było uzyskać w niektórych miejscach na ziemi, posiadając specjalne przedmioty albo używając boskich imion i nazw. Przez to, aby ten życiowy fluid pozostał dostępnym tylko dla wybranych były one uznawane za Tapu.

Tapu
Tapu lub tabu (ta druga nazwa jest nam bardziej znana) odnosi się do ludzi, nazw, czynności i przedmiotów, które są niedozwolone. W przypadku osób, chodzi o kogoś wyłączonego ze społeczności: mordercy, zdrajcy. Należało ich za wszelką cenę unikać, by nie ponieść kary.

Czytany 359 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 05 czerwiec 2017 15:52

Artykuły powiązane

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Polecamy:

Wróżka
Lilith

Rytualista
Canis

 

Czat
Ezoteryka 

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.